Buro05, Literatuur & Poëzie, Strips & comics

In aantocht: Duplex, acht grafische gedichten gebundeld

Duplex-omslag-v02 kleinerOp vrijdag 10 juni is het zover. Dan wordt tijdens Poetry International het Duplex-album gepresenteerd: een bundel met grafische gedichten van Delphine Frantzen en Maud Vanhauwaert,  Maarten van der Graaff en Maarten De Saeger, Ellen Deckwitz en Ruben Steeman, Anneke Claus en Serge Baeken, Marije Langelaar en Wilbert van der Steen, Daniël Dee en Robert van Raffe, Tsead Bruinja en Lies Van Gasse, en Dennis Gaens en Sam Peeters.

Het boek wordt twee dagen later, op zondag 12 juni, ook tijdens de Stripdagen Haarlem gepresenteerd. Op beide presentaties is een aantal dichters en striptekenaars aanwezig om over het project en hun samenwerking te vertellen.

Over hoe Duplex in elkaar steekt en wat het precies is, lees je alles in de VPRO-gids (pagina 1 hier, pagina 2 hier) en Zone 5300 (hier).

Binnenkort meer Duplex-nieuws: over de expositie in het Nederlands Stripmuseum (opening op vrijdag 22 juli) en de Britse versie van Duplex, die in mei 2017 in Cheltenham wordt gepresenteerd.

Alles op z’n tijd. Voor nu belangrijk: de presentatie in Rotterdam tijdens Poetry International is op vrijdag 10 juni, van 17.45 tot 19.00 in de kleine zaal van het RO-theater. De presentatie tijdens de Stripdagen is op zondag 12 juni, van 15.00 tot 16.30 in de Pletterij in Haarlem.

Curiosa, Muziek

Viva Frits: het Pink Elephant label

PinkElephant03Vandaag kreeg ik een fijn envelopje met mini-zines en een cd in de post. Het was aangekondigd, want het kwam van Frits Jonker die onlangs op zijn zeer lezenswaardige Showcase-blog meldde dat de eerste vijf fans een compilatie-cd’tje van hem tegemoet konden zien. Het was een cd met singletjes van het befaamde Pink Elephant label, waarvan Frits een aanzienlijke stapel in zijn bezit heeft.
Ik heb de schijf natuurlijk meteen in de cd-speler geduwd en tijdens mijn schrijfwerk twee keer achter elkaar geluisterd. Wat een ervaring. Zoals Frits zelf uitlegt is het Pink Elephant label een vreemde eend, maar met mooie muziek. Veel van Nederlandse bodem en maar ergens heel onhollands, al moest ik ook vaak denken aan Casey and the Pressuregroup.
Toppers onder de 26 nummers op de cd zijn J.C Heavy’s Mr Deal en Pepper & Salt’s Bye to the High. Oké, en The duke of Burlington’s Criss Cross. Lekker hè?
Moraal van dit verhaal: er is zoveel moois, maar iemand moet het ons wel vertellen. Daarom mogen wij onze handjes dichtknijpen met mensen zoals Frits.

En als je denkt: die naam heb ik eerder gehoord, dan kan dat kloppen. Frits heeft samen met Sam Peeters en mij het omslag van Kruitvat in elkaar geknutseld.

NPS

Pittige bijeenkomst Noorder Pers Sociëteit

nps illuAfgelopen maandag vond in De Sleutel de Noorder Pers Sociëteit bijeenkomst ‘Wakkeren media AZC-protesten aan?’ plaats. Ik droeg er mijn column voor over de positie van de media bij gevoelige maatschappelijke onderwerpen en de rol van cijfers bij de beeldvorming.

Het werd een pittige bijeenkomst, met verwijten, terechtwijzingen, wegwerpgebaren en interrupties, met dank aan gast en journalist Wierd Duk die niet naar Groningen was asfgereisd om vrienden te maken.

Hier lees je het verslag van Symen Bosma, met onderaan mijn column, die ook is terug te zien in het Periscope-verslag van de avond (vanaf 18:20).

Schrijversacademie

nieuwe groep en proefles Schrijversacademie in Groningen

schrijveracademieHet gaat goed met de Schrijversacademie. Op zaterdag 6 februari begint er in Groningen een tweede groep en om meer mensen de kans te geven te zien hoe het bij de Schrijversacademie werkt, is er op zaterdag 20 februari vanaf 11 uur een proefles.
Net als de groepslessen vindt de proefles plaats in de schrijverskamer van het Eiland van Groningen, Zuiderpark 20 in Groningen. Voor mensen van buiten de stad: het Eiland is vlakbij het station én met parkeerplaatsen voor hen die met de auto komen.
Meedoen aan de groepsles? Geef je op bij Caroline van de Schrijversacademie. Bij drukte komt er een tweede proefles en dan is het handig om van tevoren te weten hoe laat je verwacht wordt. Vandaar.

Strips & comics

De beste strips van 2015

85106-experiment-het-het-experimentKerstboom, oliebol, top tien lijstje. Het hoort er een beetje bij aan het einde van het jaar en omdat ik altijd in de slag ben met striprecensent Michael Minneboo over wat goed en geslaagd is, hier mijn twee top tiens over 2015: een Nederlandstalige en een Engelstalige, net als vorig jaar.

Deze keer had ik me grondig voorbereid en alle gelezen strips van jaargang 2015 op een rijtje gelegd. Meteen viel op: veel appels en peren. Want hoe vergelijk je België Gestript van Geert de Weyer, het Ultieme Naslagwerk over de Belgische strip, met de nieuwe van Paul Faassen of Dirk Jan? En wat doe je als ‘men’ jubelt over De Beeldhouwer van Scott McCloud, op zich een aardig verhaal, maar jij meer plezier had met de nieuwe Tex Willer? Kies je dan voor de westernpulp of voor een plekje aan tafel bij de serieuze mensen? Moeilijk, moeilijk.

mooie zomersMijn nummer 1 staat als een paal boven water: Het Experiment van Nicolas Debon is een geweldig album over de stichting van een anarchistische kolonie in de Franse Ardennen aan het begin van de vorige eeuw. Lees mijn recensie van het Experiment hier terug.
Mooie zomers van Lafebre (tekening) en Zidrou (verhaal) was een onverwacht pareltje. Onverwacht, omdat het van de buitenkant heel frivool en zorgeloos lijkt. Niets is minder waar, al wordt uiteindelijk duidelijk waar het in moeilijke tijden altijd op uitdraait.
Ook leuk dat na vier beduidend mindere delen het 21ste album van Dirk Jan weer keihard lachen was. Geen idee wat de heren in de koffie hebben gedaan, maar wat het ook is: houden zo.
Dargaud kwam dit jaar met twee nieuwe westernseries met een doodgraver in de hoofdrol, Undertaker en Stern. En waar iedereen met Undertaker wegloopt, niet onterecht overigens, vind ik Stern mooier en minder clichématig. Minder stoer ook, en dat zal de reden wel zijn dat Stern wat rustiger is ontvangen.

Top 10 Nederlandstalig

1 Het experiment (Nicolas Debon, Scratch)
2 Mooie zomers 1 Zuidwaarts (Zidrou & Lafebre, Dargaud)
3 Dirk Jan 21 (Retera, Mandarijn)
4 Frommeltje en Viola integrale (Hislaire, Saga)
5 Abba zoekt Frieda (Maarten vande Wiele, Oogachtend)
6 België Gestript (Geert de Weyer, Dragonetti)
7 Tex Willer 4 Aasgieren en outlaws (Nizzi & Brindisi, Hum)
8 Stern 1 De doodbidder, de zwerver en de moordenaar (Maffre, Dargaud)
9 Hier (Richard McGuire, Oog & Blik)
10 Undertaker 1 De goudvreter (Meyer & Dorison, Dargaud)

tomine-killing-and-dyingVoor wie geen Engels leest, of niet gemakkelijk, hou ik de vingers gekruist: ik gun ze de vertalingen van Killing & Dying van Adrian Tomine, voor mij het album van het jaar, en Two Brothers van Fabio Moon en Gabriel Ba.
Two Brothers is de grafische adaptatie – zoals je het hoort te zeggen – van de roman van de vooraanstaande Braziliaanse schrijver Milton Hatoum. Pittig, groots en laaiend van emotie en geestdrift. Moon en Ba zijn de auteurs van Daytripper en dat verhaal is ook al te mooi om onvertaald te blijven. Pleidooi, pleidooi.
two brothersAdrian Tomine heeft met Killing & Dying zijn puurste werk tot nu toe afgeleverd, een bundeling prachtige miniaturen over frustraties en dromen. In dat kader moet je de titel zien: de agressie en het afscheid zit van binnen. Heel integer en invoelend.

Een hoogtepunt van een heel andere orde is de manga van 2500 pagina’s over bergbeklimmen van Jiro Taniguchi, die na zes jaar ein-de-lijk volledig vertaald in verschenen: The summit of the gods. Twee weken over gedaan, hartje zomer, en hoewel het alpinisme verre van karig wordt uitgewerkt is het ook heel interessant voor een leek, vanwege de psychologie achter het bedwingen van besneeuwde bergtoppen.
Exploring Calvin & Hobbes is een must-read voor iedereen die van het duo houdt, vooral vanwege het uitvoerige – en enige – interview met de mediaschuwe tekenaar Bill Watterson. Alles wat je ooit over de man en zijn werk wilde weten in een prachtig geïllustreerd boek. Lees hier mijn recensie van Exploring Calvin & Hobbes.

Top 10 Engelstalig

1 Killing and dying (Adrian Tomine, Drawn & Quarterly)
2 Two brothers (Fabio Moon & Gabriel Ba, Dark Horse)
3 Exploring Calvin & Hobbes (Bill Watterson, Andrews & McMeel)
4 Wild’s End (Abnett & Culbard, Boom)
5 Summit of the gods (Jiro Taniguchi, Ponent mon)
6 Fables 150 Farewell (Willingham, Buckingham & Leialoha, Vertigo)
7 Forty Whacks and Other Stories – EC Library (Jack Kamen & Al Feldstein, Fantagraphics)
8 Will Eisner, A spirited life (Bob Andelman, TwoMorrows)
9 Spawn of Mars and Other Stories – EC Library (Wallace Wood, Fantagraphics)
10 Weapons of mass diplomacy (Abel Lanzac & Christophe Blain)  * uit 2014 maar pas dit jaar ontdekt

Vanzelfsprekend zijn alle titels keiharde tips. Heb jij leessuggesties voor mij? Ik hoor ze graag!

Ook mooi in 2015

1 Alle Buddy Longways achter elkaar lezen tijdens een regenachtig weekend
2 De ontdekking van slice of life animé: Barakamon, Sakamichi no Apollon, Chihayafuru en vooral Usagi Drop
3 De expo van Jean-Pol in het Belgisch Centrum voor het Beeldverhaal (hop hop, op naar Brussel! De expo is er tot 29 mei 2016!)

Strips & comics, Zone 5300

Zone 5300 column: Heb je even voor mij?

5828De hummende mantra ‘meten is weten’ verliest terrein. Wij zijn omringd door zoveel variabelen dat er geen touw meer om ons leven te knopen is. De marketeer is moe. Het patent is verlopen, zoals ooit ook de welvaartsmens blind voer op Prozac.

Niet eens zo lang geleden leefden we langs de meetlat van kijk- en verkoopcijfers, bezoekersaantallen en werd het succes van een boek bijvoorbeeld bepaald door het aantal herdrukken en oplages. We hoefden niet achter de voordeur te kijken, want iedereen die het nieuwe boek van noem-een-naam had gekocht, las dit uiteraard. Zo heette een succesauteur automatisch veelgelezen.

Toen werden de resultaten gepubliceerd van een onderzoekje naar leesgedrag op een e-reader. Omdat de readerfirma de boeken in een cloud beheert, is er een schat aan informatie beschikbaar. Welke roman, welke bladzijde, leest men een beetje door en ook of het aangeschafte werk naar behoren is geconsumeerd. Want kopen is één ding, het boek daadwerkelijk lezen is een tweede.

Nu zien wij al jaren stapels ongelezen boeken op Koningsdag en in kringloopwinkels, dus we hadden vast al een vermoeden, maar ineens blijkt dat minder dan de helft van alle lezers met een Kobo-reader Het Puttertje van Donna Tartt in feite heeft uitgelezen. En zo zijn er wel meer interessante uitkomsten die aansluiten bij wat we in het algemeen al dachten. We lezen veel minder dan we kopen en zelfs als we een boek lenen bij de bibliotheek brengen we het vaak ongelezen terug – neemt men aan. Voor deze zaken geldt overigens: we, dat zijn de anderen. U leest natuurlijk alles van voorplat tot achterflap, in uw kast zien we alleen gelezen boeken terug. (meer…)

Buro05, Noorderzon & Literaturia

Literaturia dag 9: Anne Vegter

401712_212487628833568_1571049907_aGisteravond sloot Dichter des Vaderlands Anne Vegter de achtste editie van Literaturia af. Met een monoloog over de Zuid-Afrikaanse dichteres Ingrid Jonker en een aantal columns waarin enkele vaderlands-gedichten waren verweven, verraste ze het publiek.

Gewend als zij is om voor grote zalen te spreken en voor te dragen, was de intieme Literaturia-container aan de Leliesingel een heel andere entourage. Het pakte goed uit: de aanwezigen werden betrokken bij de voorstelling. Het leverde interessante gesprekken op.

Met Anne Vegter kreeg Literaturia de gedroomde finale. Liefhebbers en belangstellenden die er niet bij konden zijn kunnen hier twee fragmenten terugzien: een verhaal over het brengen van een ode en een column omtrent het koningshuis.

 

Buro05, Noorderzon & Literaturia

Literaturia dag 8: Willem Otterspeer en Nop Maas

401712_212487628833568_1571049907_aGisteravond stond Literaturia in het teken van de biografie, of specifieker gezegd: die van W.F Hermans en Gerard Reve. Hun biografen, respectievelijk Willem Otterspeer en Nop Maas, schoven aan bij moderator Han Borg in de Literaturia-container.

In vier uitverkochte gespreksrondes, waarvan de laatste twee met beide heren, werd het werk van biograaf besproken en uiteraard het onderwerp van studie, Hermans en Reve.

Het waren sessies van veertig minuten en de bankjes in de container zijn niet erg meegaand, toch kwam het publiek er na iedere ronde opgewekt en bijgepraat uit.

Voor Buro05, die deze avond samen met De Culturele Onderneming organiseerde, is het succes van de biografenavond een voorbeeld dat literatuur in verschillende gedaanten op Noorderzon kan worden gepresenteerd: niet alleen als theatrale voorstellingen, literaire performances en een slam, maar ook als interviews en journalistieke voorstellingen, zoals afgelopen zondag met Marc Stakenburg en Jaap Boots.
Wordt vervolgd derhalve.

Buro05, Noorderzon & Literaturia

Literaturia dag 7: Daniël Dee en Harmen Pothof

401712_212487628833568_1571049907_aGisteravond kwam Rotterdam langs bij Literaturia. Daniël Dee, voormalig Stadsdichter van 010, en gitarist Harmen Pothof hadden de koudste dag van Noorderzon uitgekozen om hun gezamenlijke werk, dat overigens helemaal niet koel en regenachtig is, aan het publiek te laten horen. Dee droeg voor uit eigen werk en las ook enkele van zijn vertalingen voor, onder andere van Faith No More-frontman Mike Patton.

De combinatie van gitaar en stem pakte heel goed uit: Pothof voelde het voordrachttempo van Dee perfect aan en dat zorgde voor een vloeiende en melodieuze performance.

Voor de liefhebber die er niet bij was, zijn er twee fragmenten: het gedicht Ergens moet je zijn en de Patton-vertaling RV.

 

Buro05, Noorderzon & Literaturia

Literaturia dag 6: Meindert Igor Pepr en Kesanova show

401712_212487628833568_1571049907_aWat een happening gisteravond aan de Leliesingel. In de Literaturia-container stond de Meindert Igor Pepr en Kesanova Show op het programma en dat beloofde alvast veel goeds.

De show is iedere maand te zien in de Kroeg van Klaas, maar voor een transformatie op Noorderzon-niveau draaien de heren hun hand niet om. De aanwezigen, met een recordaantal van 32 personen in de container, zagen Igor exotisch voordragen en zingen, Meindert razend voorlezen met zijn kenmerkende panache, Pepr in sneltreinvaart door zijn oeuvre gaan en keken naar de frivole fotostrips van De Kesanova. Onder meer, uiteraard, want het is een gevarieerde show zonder spoorboekje.

Een bijzondere ervaring, zo vatte een verraste bezoeker het naderhand samen. Hilarisch en dan ineens diepgaand, sprak een ander. Dit past wel bij Noorderzon, zei een derde. En dat klopt allemaal.

Filmtechnische gezien was het ondoenlijk om een videoverslag te maken: vanwege de lichtval van de beamer en de complete drukte (het publiek zat tot op dertig centimeter van het viertal) waren de filmbeelden niet meer dan een witte vlek met een aantal halve hoofden. Bovendien schudde het beeld bij iedere lach vanuit het publiek.

Daar komt nog iets bij: vanaf donderdag 10 september zijn de mannen weer maandelijks in de Kroeg van Klaas te zien en te horen, van top tot teen en prettig uitgelicht. Wie dus iets van ze wil zien, is van harte uitgenodigd om naar de Oosterweg 26 in Stad af te reizen. De heren gaan er ook dan weer volledig voor.

Buro05, Noorderzon & Literaturia

Literaturia dag 5: NoorderZlam

401712_212487628833568_1571049907_aDe zevende editie van de NoorderZlam is gisteravond gewonnen door Carmien Michels. Zij versloeg haar acht medeslammers in een spannende en vooral leuke slam. Ditmar Bakker werd tweede en de rest volgde vlak erna in het peloton. Carmien mag als afgevaardigde namens de NoorderZlam meedoen aan het NK Poetry Slam, in januari in Utrecht.

Bijna traditiegetrouw was de ziekenboeg op het allerlaatste moment weer goed gevuld, maar dankzij de last minute instroom van Lilian Zielstra en Cissy Gressmann kon het spoken word feest alsnog doorgang vinden. Een diepe buiging!

Het publiek, voor wie het meestal een eerste kennismaking met het fenomeen slam was, reageerde enthousiast en stemde na iedere ronde voor zijn of haar favoriet. Na 27 optredens konden de publieksbeoordelingen worden geteld en kwam de Antwerpse als winnares uit de bus.

Twee performances van Carmien vind je hier en hier. Zilveren prijswinnaar Ditmar Bakker zie je hier en hier.
En maak vooral ook kennis van de voordrachten van Simon Bakker, Lilian Zielstra, Gerda Blees, Else Kemps, Max Greyson, Michelle Brouwer en Cissy Gressmann.

 

Buro05, Noorderzon & Literaturia

Literaturia dag 4: Ernst Jansz

401712_212487628833568_1571049907_aGisteravond stond de Desdemona-tent in het teken van de Indische verhalen en muziek van Ernst Jansz. Begeleid op gitaren, bas en viool speelde Jansz muzikale vertolkingen van zijn roman Gideon’s Droom. Buiten was het intussen droog, binnen al dagen uitverkocht.

Jansz reeg de liedjes aan elkaar door de verhaallijn van zijn roman te volgen, zodat de aanwezigen bijvoorbeeld de geschiedenis van zijn ouders konden meevoelen: vader groeit op in Nederlands-Indië en vertrekt naar Nederland waar hij zijn vrouw ontmoet.
De liedjes zijn doordrenkt van weemoed en verlangen, en werden integer en met veel gevoel gebracht.

De band, waarin de steelgitaar van Guus Paat en viool van Aili Deiwiks in een aantal nummers prachtig samenspeelden, bracht ook enkele krontjong-versies van Bob Dylan-nummers, die Jansz naar het Nederlands vertaalde.
Het slotakkoord met Tijd Genoeg uit het Doe Maar-repertoire en het prachtige Luna Luna Mijn bracht de zaal in vervoering. Het enthousiasme over en weer maakte de avond compleet, de sfeer vriendelijk en zacht.

Drie fragmenten voor wie er niet bij kon zijn: Rumah Saya, Een ogenblik in de wind en Tijd genoeg.

 

 

Buro05, Noorderzon & Literaturia

Literaturia dag 3: Marc Stakenburg en Jaap Boots

401712_212487628833568_1571049907_aZo’n Literaturia-zondag als gisteren maak je maar één keer per jaar mee. Op het affiche stonden twee bevlogen dj’s die allebei een boek hebben geschreven: KRO-coryfee Marc Stakenburg kwam in de middag en ‘s avonds was het de beurt aan zijn VPRO-collega Jaap Boots. Het werd een memorabele dag.

Marc Stakenburg stond in een uitverkochte Desdemona-tent en vertelde aan de hand van zijn boek De big bang van de popmuziek over een reis die hij maakte door de Mississippi-delta, met New Orleans en Memphis als belangrijkste steden.
Stakenburg raakte het publiek met mooie geschiedenissen, filmbeelden en natuurlijk met muziek. De anderhalf uur was zo om. Hier twee fragmenten over het ontstaan van de blues en het verhaal van het Stax-label.

 

‘s Avonds was de Desdemona zo mogelijk nog uitverkochter bij Jaap Boots. De energieke VPRO-dj met gitaar, platenspeler en kek hoedje pakte het publiek vanaf de eerste tel in met een vriendelijk, humoristisch en muzikaal programma over singletjes, herinneringen maar vooral over muziekhelden en idolen, afgewisseld met mooie liedjes.
A
lles naar aanleiding van zijn boek Donderweg en gebracht onder het motto ‘deze jongen kan wel wat’, zoals hij het zelf samenvatte.
Laat jezelf overtuigen door twee fragmenten: Boots over Nick Cave en een geweldig nummer over hoe John Lee Hooker in het leven kwam van de jonge Boots. Genieten!

 

Buro05, Noorderzon & Literaturia

Literaturia dag 2: Joost Vandecasteele

401712_212487628833568_1571049907_aBrusselaar Joost Vandecasteele maakte het de aanwezigen in de Desdemona-tent niet gemakkelijk gisteravond. De schrijver die het grote woord niet schuwt en geen onderwerp uit de weg gaat, schotelde het publiek een kwartet korte verhalen voor over macht, seks en censuur, afgewisseld met korte filmpjes en wrange intermezzo’s die de massacultuur op de hak nemen.

Vandecasteeles werk is heel intensief, zeker op een lome zaterdagavond als die van gisteren. Koppie erbij, maar eenmaal in zijn gedachtegang geraakt zijn de teksten van Vandecasteele als een ketting met mooie pareltjes. Tel daarbij op zijn unieke en gedreven voorleeskunst en we kunnen zeggen dat zijn voorstelling veel had van literaire topsport, waarbij zowel voordrager als luisteraar in goede conditie zijn.

Plotseling extra actueel gezien de controverse rondom het werk van Harma Heikens op Noorderzon, las Vandecasteele een gedeelte uit zijn nog te verschijnen roman voor, die in het voorjaar van 2016 bij uitgeverij Lebowski verschijnt: een passage over censuur en macht.

Buro05, Noorderzon & Literaturia

Literaturia dag 1: Theo van den Boogaard

401712_212487628833568_1571049907_a De achtste editie van Literaturia is gisteravond in de grote Ophelia-tent van start gegaan met de voorstelling Bob Dylan Illustrated van (strip)tekenaar Theo van den Boogaard. Begeleid door Maurits Fondse op piano, Paul Pleijsier op gitaar zong Van den Boogaard nummers van Dylan, terwijl het publiek keek naar de illustraties die hij bij de teksten van Dylan had getekend.

Een aantal van deze illustratie-series verschenen eerder in het boek Bob Dylan Illustrated dat bij de Bezige Bij / Oog en Blik verscheen.

De tent zat vol, de sfeer was goed en de temperatuur aangenaam. De voorstelling was mooi en de illustraties -te zien op een waanzinnig groot scherm- waren prachtig: veel stijlen, veel sferen en altijd perfect passend bij de Dylan-liedjes. Het publiek liet zich niet onbetuigd en eiste zelfs een aantal  toegiften.

De kop is eraf, Literaturia is begonnen en als deze voorstelling de maat aangeeft voor de rest van Noorderzon, hebben we niets te vrezen. Wie het gemist heeft, kan twee nummers bekijken: Balad of a thin man en When the ship comes in.