Strips & comics, Zone 5300

Gelezen: Thi Bui – The best we could do & Nhung Dam – Duizend vaders

Al wint Vietnam zes keer op rij het Eurovisie Songfestival, dan nog zal het land vooral bekend zijn om zijn bootvluchtelingen. Onlangs verschenen twee boeken van vrouwelijke auteurs met Vietnamese roots die beiden het typische, Aziatische gezinsleven van binnenuit beschrijven. Bovendien nemen ze allebei de bootvluchtelingen-generatie als vertrekpunt.
Nhung Dam, een Nederlandse met Vietnamese ouders, schreef de roman Duizend vaders, en van de Amerikaans-Vietnamese Thi Bui verscheen de aangrijpende graphic novel The Best We Could Do, die op het omslag wordt aangeprezen met de ware constatering ‘A book to break your heart and heal it’.

The Best We Could Do is een waarheidsgetrouwe geschiedschrijving van de familie Bui die uiteindelijk per boot het land ontvlucht en in Amerika beland. Het verhaal begint als Thi Bui voor het eerst moeder wordt en haar situatie vergelijkt met die van haar moeder, destijds in Vietnam. Met ontzag, dankbaarheid en veel bewondering gaat zij de wandel na van haar ouders, beginnend in het vooroorlogse Vietnam en van daar tot de eerste schreden in de Verenigde Staten met het gezin.

In een tekenstijl die zowel westers als traditioneel Aziatisch is en met veel oog voor detail is gepenseeld met een enkele steunkleur, beschrijft ze het dagelijks leven, de politieke situatie en de achtergrond van beide ouders. Met name de introverte en altijd rokende vader Bô is een klassiek karakter: trots en volhardend, maar geen goede vader voor zijn kinderen, die bang van hem zijn.

Nergens wordt het verhaal groter dan het leven, we lezen geen effectbejag, en dat maakt het echt en breekbaar. Er worden genoeg dieptepunten beschreven in het boek en het leven lacht de familie niet vaak toe, maar het verhaal grijpt je echt bij de kladden als je ineens de officiële identiteitspapieren van de familie, met foto’s, ziet. De echte Bô, de echte Má en Thi en haar zussen. Dat maakt het verhaal nog dwingender.

Door de laveren tussen toen en nu, tussen haar eigen situatie en die van haar moeder, vertelt Thi Bui niet alleen een familiegeschiedenis maar ook een  vertelling van generaties en veranderende tijden, waarmee het een groot verhaal is geworden.

Van een andere orde is de roman Duizend Vaders van Nhung Dam, die de zaken grotesker en flamboyanter aanpakt. De overeenkomsten zitten in de personages met hun identieke afkomst en aard: de stille en ontwijkende moeders, de berusting en de blikken die alles zien maar niets tonen. Daarentegen doen de gekte en absurde beschrijvingen van Dam eerder denken aan Aziatische spelshows en slice of life anime. Het lijkt een manier om aan te geven hoe het is om in een compleet nieuwe wereld terecht te komen, van een Vietnamees dorpje met vader, in een Hollandse stad zonder.

Waar het in The Beste We Could Do gaat over het samenhouden van het gezinsleven, kiest Dam er in Duizend Vaders voor om de onthechting en het vaderloze bestaan in Nederland als uitgangspunt te nemen, en de daarbij horende zoektocht naar geborgenheid en identiteit. Verwacht geen saai gepsychologiseer, want daar schrijft Dam te uitbundig voor, met de neiging om bijna uit de bocht te vliegen. Uiteindelijk overstijgt het verhaal het kleine en persoonlijke, omdat het antwoord in jezelf zit en niet in de omgeving of je roots. Ook al word je door de Chinese maffia op de hielen gezeten.

(Deze recensie verscheen eerder in Zone 5300 nummer 115, die nu in de winkels ligt)