Geen categorie

Hulga van Leuwr met ’t weeur

Sommige mensen kunnen met droge ogen kijken naar het journaal. Als ze de ravage na de zoveelste bomaanslag in Irak of Pakistan zien, dan drinken ze rustig een kopje koffie. Het is tenslotte geen doen om steeds maar in huilen uit te barsten als er weer een bus in een ravijn is gereden of als reddingswerkers tussen het puin van ingestorte of gebombardeerde huizen naar overlevenden zoeken, hoe erg het ook is. We zijn ondertussen best veel gewend.
Maar waar ik nooit van mijn leven aan zal wennen is aan de vreselijke en hemeltergende uitspraak van nieuwslezer Rick Nieman. Het is werkelijk ongehoord hoe die geföhnde jandoedel onze Nederlandse taal te grabbel gooit, met zijn overdreven dictie en nare klankkleur. Zijn aardappel is zo groot dat die niet zou misstaan op een pompoenenwedstrijd.
Het is daarom des te onbegrijpelijker dat uitgerekend deze letterprakker onlangs, na Sacha de Boer, is uitgeroepen tot duidelijkste spreker van het Nederlands, zoals afgelopen week in deze krant te lezen was. Men vindt dat hij heel warm praat. Wurkluk? Wat is er met ons gebeurd? Zijn we ons gehoor voorgoed kwijtgeraakt in de disco of door de iPod? Of luisteren we eigenlijk al lang niet meer naar het nieuws?
Bij Nieman is Plastuwrk meinistuwr en maakt onze wrugewring zich zowrgen ovur Neurd-Keureaanse kirnwapens. Het woord auto wordt ootho, waarbij de t-klank niet met de tong tussen de tanden wordt uitgesproken, zoals ieder normaal mens het doet, maar met de tong zo ver mogelijk achter in de keel. Je hoeft geen fonoloog te zijn om te horen dat het niet klopt.
U leest wel, het raakt me bijzonder. En dan zullen er praktische vogels onder u zijn die zeggen: er zit een knop op je televisie, je hoeft niet naar hem te luisteren, maar dan zeg ik: we hebben het hier wel over het nieuws en niet over één of andere spelshow, ja! Het journaal is een basisbehoefte, geen gebbetje. Het is stuitend dat er zo achteloos met onze nieuwsvoorziening wordt omgesprongen. Straks praat ieduwreen zoals Nieman. Ik hoef alleen maar Fred Emmer, Maartje van Weegen en Joop van Zijl in herinnering te roepen en ook u zult een weemoedige zucht slaken. Dat is de zucht die hoort bij de gedachte dat vroeger alles beter was. Of in ieder geval: toen alles tenminste nog normaal werd uitgesproken.

5 Reacties op “Hulga van Leuwr met ’t weeur”

  1. Ria Kramer says:

    Beste Stefan,

    Je column over Rick Nieman is ons uit het hart gegrepen. We snappen ook niet dat hij uitgeroepen is tot duidelijkste spreker van het Nederlands. Sterker nog: wij vinden hem de onduidelijkst sprekende presentator! Het lijkt inderdaad alsof hij alleen maar vanuit zijn keel kan praten.
    Onze onhebbelijkheid: zodra hij op tv is maken mijn man en ik gorgelende geluiden………….

    Met vriendelijke groet,
    Ria Kramer

  2. Dick Franken says:

    Hallo,
    Helemaal eens met het gestelde in de colomn.
    Zelfs bij NOS Studio Sport zijn zulke geesten aanwezig.
    Een mevrouw die uit verwaandheid niet weet hoe ze haar mond moet verdraaien om de “r” en de “g” niet goed te behoeven uit te spreken. Zo met een zakkende mondhoek: De dwewug beklom de bewug.
    Volgens mij is het een gebrek aan persoonlijkheid als je uit verwaandheid, of om welke reden dan ook, je eigen taal zo verwringt.
    Het taalniveau is trouwens niet alleen bij de NOS heel erg laag, ook bij de omroepen en de comerciële zenders is het bedroevend.
    En als een directie van een omroep dergelijk taalgebruik toestaat, getuigt dat ook van weinig niveau bij de directie.

    Ze hebben bij Studio Sport nog een heel bijzondere verslaggever, ene Jan Roels. In zijn verslagen van twee Duitse voetbalwedstrijden presteerde hij het om niet één keer de naam Baiern München goed uit te spreken. Hij heeft wel 100 keer het duidelijk uitgesproken als: Bairen München. Wie bij Studio Sport neemt zo iemand aan.

    Wat mij ook stoort is het ge-uuh.
    Er is bijna niemand meer die meer dan een woord kan zeggen zonder er “uuh”voor te zeggen.
    Bij LINGO gebeurt het dat de teams voor elk woord “uuh” zeggen.
    Waarom worden zulke antwoorden niet fout gerekend?

    Zo kan ik nog wel even doorgaan.
    Groetjes,
    Dick Franken

  3. Cora Mollema says:

    Beste Stefan Nieuwenhuis,

    Even een reactie op de column van afgelopen dinsdag 27 oktober 2009 betreffende de uitspraak van nieuwslezer Rick Nieman.
    Ik citeer: “het woord auto wordt ootho, waarbij de t-klank niet met de tong tussen de tanden wordt uitgesproken, zoals ieder normaal mens het doet, maar met de tong achterin de keel.”

    De /t/ uitspreken met de tong tussen de tanden??? Je hoeft geen logopedist te zijn om te horen dat het niet klopt:).
    De /t/ behoort tot de zogenaamde alveolaire klanken, samen met de /n/, /d/, /L/, /s/, /z/ en /r/. Bij deze klanken wordt een afsluiting of een vernauwing gemaakt tussen de tongpunt en de boventandkas (achter de voortanden). De /t/ is daarnaast ook een explosieve- of plofklank. Dit plofgeluid wordt veroorzaakt door een tijdelijke ophoping van uitademingslucht tegen de afsluiting, (tongpunt dus op het bobbeltje achter de voortanden en niet tussen de tanden!) die plotseling wordt opgeheven.
    Wat bij Rick Nieman echter opvalt (en blijkbaar zeer stoort) is een als geheel te ver naar achteren gerichte articulatie en zijn uitspraak van de /r/.
    In het Nederlands worden tegenwoordig twee vormen van de /r/ algemeen aanvaard: de tongpunt-/r/ en de huig-/r/.
    Naast de tongpunt-/r/ en de huig-/r/ is onder invloed van populaire televisiepresentatoren de zogenaamde Gooise /r/ sterk in opmars. Tongpunt noch tongrug zijn hierbij actief en het kenmerk ratelen ontbreekt.
    Deze ‘nieuwe’ /r/ komt alleen postvocalisch voor en daardoor ook nooit aan het begin van een woord. De Gooise /r/ wordt daarom altijd in combinatie met een ander type /r/ gebruikt, over het algemeen de huig-/r/. De Gooise /r/ kan voorkomen in woorden als maar, bord, morgen of Kerst, maar niet in roos, straat of geroepen. De Gooise /r/ wordt de laatste jaren steeds meer gebruikt en ook algemeen geaccepteerd in de samenleving.
    In de literatuur echter wordt deze realisatiemogelijkheid nog niet algemeen aanvaard en wordt dus gezien als een (en dat moet tevreden stemmen) articulatiefout.
    De tongpunt-/r/ staat alleen nog sterk in de provincie Zeeland èn in het prachtige noordoosten van Nederland. In de rest van Nederland heeft de huig-/r/ het allang overgenomen van de tongpunt-/r/.

    Vriendelijke groeten,
    Cora Mollema, logopedist

    (Bron: Kelder M., Rolink L., (2006) Onderzoek articulatie foneem /r/, Logopedie en Foniatrie nummer 11.)

Plaats een reactie